درباره شهرستان آمل
شهرستان آمل که در مرکز استان شمالی مازندران واقع شده، از شمال به دریای خزر و شهرستان محمودآباد و از شرق و غرب به شهرستان های بابل و نور و از جنوب در منطقه لاریجان به کوهستان های البرز مرکزی و تهران مرتبط است. در مرکز این شهرستان، شهر دیرسال و زیبای آمل جای دارد که رود خروشان و نشاط افزای هراز از میان آن می گذرد.
آمل همه ی چشم اندازهای ویژه ی مناطق شمالی کشور را یکجا در خود جمع دارد و می توان به فاصله ی حداکثر بیست دقیقه از مرکز شهر به رودخانه، دریا، شالیزار، جنگل و کوهستان رسید. سازمان ایرانگردی و جهانگردی در کتاب راهنمای برنامه ریزی سفر در مازندران (صفحه 62-61) درباره ی جاذبه های گردشگری آمل چنین می آورد: "آمل بیشترین جاذبه ی توریستی، طبیعی و آثار باستانی متعلق به دوران مختلف تاریخی را در خود جای داده است... سالانه بیش از دوازده هزار توریست خارجی فقط برای صعود به قله ی دماوند (با5870 متر ارتفاع از سطح دریاهای آزاد) به لاریجان آمده و از مواهب طبیعی اطراف آن لذت می برند."
قله ی افسانه ای دماوند، دریاچه ی سد لار، پارک های جنگلی، آب های معدنی گرم و سرد لاریجان، ییلاق های زیبای لاریجان و دره ی هراز از جمله پلور، اسک، نیاک، نوا، امیری، گزانه، الیمستان، چلاو و سنگچال، قلعه ی ملک بهمن و آبشارهای زیبای شاهاندشت، دریوک، تمیره و...، غار گل زرد پلور، سنگ نبشته ی شکل شاه وانا، دریاچه ی ساهون، بقایای آتشکده های دوره ی ساسانی، گوردخمه های پلمون، لارین چشمه سر، مقبره ی میربزرگ، مقبره ی میرحیدر آملی، گنبد ناصرالحق، بقعه ی شمس آل رسول، پل دوازده چشمه متعلق به دوران صفوی، پل معلق ساخته ی آلمانی ها، بقاع متبرکه ی امامزاده ابراهیم، امامزاده عبدالله- برادر امام رضا (ع) و... همگی در شمار دیدنی های این شهرستان اند.
شهر آمل از روزگاران کهن همواره شهری آباد و پر رونق بوده است. سیمای این شهر باستانی، از لا به لای هزاره های مه گرفته ی تمدن های پیش آریایی در فلات ایران رخ نموده و پیشینه ی تاریخی آن با افسانه ها و اساطیر پرشکوه ایرانی در هم آمیخته است. نام آمل شانزده بار در شاهنامه ی سترگ فردوسی حکیم یاد شده است.
فریدون، پادشاه اسطوره ای که اژدهاک ماردوش را درون چاهی در دماوندکوه آویخت، خود پرورش یافته ی دامان البرز بود و پژوهشگران، پایتخت او را حوالی آمل می دانند و امروز نیز باشندگان لاریجان، دشت خرمی در پای دماوند را تخت فریدون می خوانند.
سال ها بعد، در عصر پادشاهی نواده ی وی، منوچهرشاه، سپاه توران از جیحون گذشت و سراسر شمال و شمال شرقی ایران را تصرف کرد، ولی به واسطه ی مقاومت دلاورانه ی ایرانیان، پشت دروازه های آمل زمین گیر شد و به موجب پیمان صلحی، آرش کمانگیر تیری از دماوندکوه در اطراف آمل تا فرارود در آسیای میانه رها کرد و جان داد و مرزهای ایران را باز تا آن سوی جیحون کران داد. با برافتادن شاهنشاهی ساسانی، مردم این دیار که تا سال ها، در برابر تجاوز ستمکارانه ی تازیان دلاورانه ایستادگی کردند و از پذیرش سلطه ی آنان تن زدند، سرانجام با اخلاص تمام پذیرای تشیع شدند و با دعوت آزادانه و آگاهانه از نوادگان امام علی (ع)، که آنان را نمایندگان پاک اسلام راستین می دانستند، افتخار بزرگِ بنیانگذاری نخستین دولت شیعه ی جعفری در تاریخ اسلام را با نام علویان تبرستان از آن خود کردند.
آمل در قرن پنجم هجری، در عصر صدارت خواجه نظام الملک طوسی در دولت سلجوقیان، همپای فرهنگ شهرهای بزرگ آن روزگار جهان اسلام دارای مدرسه ی معتبر نظامیه شد. دو قرن پیش از آن محمد جریرتبری، مفسر قرآن و مورخ نامدار جهان اسلام از این شهر برخاسته بود.


دشت و آبشار دریوک

دشت و آبشار شیب دار کوهره دریوک در منطقه نمارستاق در 40 کیلومتری آمل از ییلاق های زیبای منطقه البرز می باشد که دارای مناظر بسیار دیدنی می باشد به عبارتی با پشت سر گذاشتن دو سوم جادۀ هزار در قلب منطقۀ البرز مرکزی، به محلی موسوم به دو راهی پنجاب می رسید. این دو راهی و جاده ای خاکی که مسیر مواصلاتی نمارستاق نام گرفته، از آبادی های چندی چون پنجاب، سوا، شیخ محله، کلری، دیوران عبور کرده و سرانجام به آبادی بزرگ نمارستاق در کنار رودخانۀ خروشان آن که سرچشمه از کوه های ناظر و شکر لقاس دارد می رسید. بعد ار حدود یک ساعت پیاده روی از روستای نمارستاق به دشت دریوک که دشتی کوچک ولی بسیار دیدنی است، و کمی پس از آن به آبشار دریوک می رسیم. یک دشت وسیع و با آبشاری بلند و کشیده با سنگلاخ هایی سخت که بلندترین آبشار زمینی ایران است طبیعتی زیبا برای گردشگران و کوه نوردان است. چشمه‌های آب معدنی و چهل چشمه و چشمه لهرا و دشت سفید از دیگر جاذبه های این منطقه می‌باشد. از دیگر منابع طبیعی این منطقه دشت بالایی و پایه کوهای آن است. بعد از دشت در مسیر قله چشمه جوشانی قرار دارد به اسم اشتلک یا اشلک که می گویند خواص درمانی دارد. دشت لهرا یا لرا ٬برای کسانی که از راه های دور قصد صعود به قله را دارند جهت اقامت شبانه جای مناسبی است. دریاچه دو خواهران از دشت دریوک اگر به سمت جنوب مایل شوید، وارد دره کوچکی در پای قلل لهرا می شوید. مسیر با پیچ و خم های متعدد ارتفاع می گیرد و سرانجام پس از سه ساعت کوهپیمایی آرام و گام به گام بر گردنه لهرا به ارتفاع 3700 متر قرار می گیرید. در پیش رویتان و در سمت جنوب منظرۀ با شگوهی از خط الرأس دیواره های صخره ای دو خواهرون و چپکرو دیده می شود که برف نسبتا زیادی شیارها و دهلیزهای آن را پوشانده است. هوا صاف و آفتابی است و ما اکنون درست در روبروی قلۀ برج مانند مخروط سر قرار دارید. از گردنه سرازیر شده به سوی کف دره بیایید و پس از نیم ساعتی به سرچشمۀ بسیار زیبای رودخانه سه سنگ می رسید و در کنار رودخانه چادر خود را برپا کنید. دره سه سنگ که در شمال خط الرأس قرار دارد، منطقه ای برفچالی در این موقع از سال به حساب می آید. هوای فرحبخشی جریان دارد و دیدار و شناسایی مجموعه قلل دوخواهرون و سه سنگ خالی از لطف نیست. با آماده کردن وسایل، یک شب بسیار سرد را در کنار رودخانه سه سنگ به سر ببرید. و صبح نه چندان زود آماده حرکت برای یافتن دریاچه دوخواهرون شوید. از اینجا حدود یک ساعتی به سوی غرب حرکت کرده، زمانی که درست در مقابل دو قله نزدیک به هم دوخواهرون قرار می گیرید، به سمت جنوب و رو به سوی قله از تپه ماهورهایی که برف قسمت سایه دار آن را پوشش داده عبور کرده بتدریج ارتفاع می گیرید و در بالای یکی از این تپه ها در زیر دیوارۀ شمالی دوخواهرون به دریاچۀ آن با آبی به رنگ به رنگ فیروزه می رسید. دریاچۀ آن با آبی به رنگ فیروزه می رسید. دریاچه در ارتفاع 3880 متری و در نقطه ای ساکت و آرام به دور از تابش خورشید قرار دارد. آب آن ماحصل ذوب برف های سنگین و بهمن هایی است که از خط الرأس به پایین سرازیر می شود. زمانی را به دیدار، استراحت و عکاسی بپردازید. آب دریاچه بسیار سرد است و از عمق چندانی نیز برخوردار نیست. برکۀ کوچکتر دیگری نیز در سمت چپ آن خودنمایی می کند که به اندازۀ این دریاچه نیست.

 

دشت و آبشار دریوک

 

آبگرم استراباکو

آبگرم معدنی استراباکو در جاده هراز، تقریبا 110 کیلومتری تهران، 55 کیلومتری آمل، منطقه لاریجان، نزدیک روستای بایجان، مقابل تونل قدیمی رضاشاهی، در محلی به نام قلابن قرار دارد. آبگرم معدنی استراباکو با 4 چشمه با فواصل کم است که از دل کوه می‌جوشد و پس از چند متر به رودخانه هراز می ریزد. آبگرم معدنی استراباکو با حرارت 34 درجه سانتیگراد از پای کوه جوشیده و پس از جمع شدن در دو استخر تقریبا بزرگ، از آن سر ریز کرده و به داخل رود خانه می ریزد و میزان ابدهی آبگرم معدنی استراباکو تقریبا 4 اینچ در ثانیه است. در محل چشمه قلابن (استراباکو) فردی نزدیک به 160 سال پیش دو استخر شنا مخصوص آقایان و بانوان احداث کرده‌اند که امروزه نیز توسط نواده‌گانش اداره می‌شود و در تابستان با مبلغی کم میزبان اهالى محل و توریست هایى معدود قرار مى گیرد. مسیر دسترسی اش پلی قدیمی بر آبی خروشان هراز، و 5 دقیقه پیاده روی در راهی مالرو زیر صخره‌های البرز سترگ در خنکای سایه درختان وحشی با سمفونی دلنشین پرندگان و آوای رود است. آبگرم معدنی استراباکو دارای ماده ای به نام زبیق می باشد که برای درمان بیماری های عفونی به ویژه در پوست کاملا موثر است. علاوه بر ان در آزمایشات جدید مشخص شده که دارای جیوه، منیزیم، ید و پتاسیم بوده و با ته نشین شدن و در شرایطی، املاح با نوشیدن آن برای درمان بیماری های کلیه و کبد هم مفید واقع می شود. فواید دیگر آن شفافیت پوست به دلیل برخورداری از جیوه می باشد و به نظر می رسد که رسوبات قرمز رنگ و زیبای آن در صورت فرآوری برای سفیدی و شفافیت و طراوت و شادابی پوست و درمان بیماری های دیگر نیز موثر بوده و در صورت معرفی طرفداران زیادی خواهد داشت.

 آبگرم استراباکو

 

 

جنگل الیمستان

الیمستان، روستایی توریستی است از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل که در کیلومتر 20 جاده هراز از آمل واقع شده است. جنگل الیمستان، محل رویش گیاه “الیما” است که در اردیبهشت ماه رشد می کند. می گویند نام جنگل الیمستان نیز برگرفته از آن می باشد. الیمستان یکی از مناطق توریستی ایران است که تورهای زیادی سالانه برای تفریج و سفر به دل طبیعت الیمستان می روند. این منطقه نگاه عکاسان داخلی و خارجی راه هم به خود جذب کرده و طبیعت بکر و زیبایی جنگل و مراتع و سر سبزی آن وصف ناشدنی است. آب مردم آن از چشمه تامین می شود و محصول آن غلات، لبنیات و عسل است. قله الیمستان هم یکی دیگر از جاذبه های این روستا است که در زمستان و بهار کوهنوردان زیادی را به خود جذب می کند. قله ای که حدود ۲۵۱۰ متر ارتفاع دارد و یکی از بهترین گزینه های کوهنوردی در زمستان به شمار می رود. اگر اهل کوهنوردی باشید، این قله با تمام جاذبه های طبیعی اطرافش بهترین گزینه سفر کوهنوردی شما به شمار خواهد رفت. در کل مسیر دامنه شرقی، قله دماوند در پیش چشمان ما است و هر لحظه با شما حرکت می کند. اما شاید از همه جالب تر منطقه نقش پای رستم باشد که تعجب همه کوهنوردان را بر می انگیزد. نرسیده به قله جای دو شهاب سنگ بزرگ دیده می شود که حفره هایی به عمق 10 متر ایجاد کرده اند. بومیان منطقه افسانه ای زیبا برای این چاله ها دارند. آنها معتقدند این گودال ها جای زانوهای رستم است که در این منطقه زانو زده و از آب دریا نوشیده است. دورنمای بی نظیر قله دماوند، مناظر زیبای جنگلی با پوشش دشت های پر گل، منطقه را به مکانی مجذوب کننده تبدیل کرده است. قبل از رسیدن به جنگل، در ابتدای ورود به الیمستان روستایی قرار دارد که لهاش نامیده می شود که در کوهستانی معتدل و مرطوب واقع شده است. در کل این جنگل منطقه ای است که با هوای خنک و مه آلود خود بهترین محل برای پیاده روی و لذت بردن از جاذبه های زیبایش می باشد و جاذبه هایی همچون طبیعت زیبای پاییزی جنگل های الیمستان، پیاده روی در جنگل، ارتفاعات زرشک کوه، دورنمای زیبای قله دماوند بر زیبایی آن افزوده است. راه دسترسی به جنگل الیمستان : از آمل کیلومتر 20 و از تهران، کیلومتر 140 جاده هراز، به جاده فرعی سمت راست با تابلوی امام زاده قاسم یا امامزاده لهاش برمی خورید وارد آن شوید، در اوایل مسیر به دو راهی می رسید که باید جاده سمت چپ را دنبال کنید، جاده فرعی آسفالته باریک با پیچ و خم بسیار حدود 7 کیلومتر است که ابتدا ما را به روستای لهاش و پس از 5 کیلومتر مسیر خاکی به روستای الیمستان می رساند. از آنجا با پشت سر گذاشتن آبادی وارد جنگل می شویم.

 جنگل الیمستان

 

غارهای دستکند

در منطقه کافرکلی در طول دره هراز از آبادی اسک تا روستای پنجاب به طول 42 کیلومتر در ارتفاعات مشرف به دره و همچنین در چند دره فرعی نزدیک 250 اتاق دست کند در دل صخره قرار دارند. این مجموعه در نوع خود از لحاظ تمرکز در یک منطقه، در ایران منحصر بفرد است.

این غارها جهت زندگی موقت یا دائم و یا بصورت یک مجموعه تدافعی و دیده بانی مورد استفاده قرار می گرفته اند. وجود اتاق های متعدد با طبقات متغیر و همچنین سرویس بهداشتی تالار و مکان های پخت و پز موید این مطلب می باشد که در اینجا فضای معماری علاوه بر زندگی، مکانی جهت مقابله و دفاع در برابر دشمن خارجی نیز کاربرد داشته است. طبقات دوم عمدتا با رویکرد دفاعی و دیده بانی ایجاد گردید. غارهای محور هراز تماما در دل کوه و در طبقات به سمت قله و بالا ساخته شده اند. از نظر آب و هوایی لاریجان کاملا کوهستانی است، در واقع بخش عمده ای از سال هوا در اینجا سرد می باشد اگر این دخمه ها صرفا جهت زندگی بوجود آمده باشند مثل اکثر دخمه هایی که در بالا از آنها نام برده شده است می بایست در دل زمین کنده می شدند تا در مقابل باد و بوران و وضعیت بد جوی در امان باشند اما اینگونه نیست، تنها دلیلی که می توان از چیستی آن سخن به میان آورد بحث استفاده مقطعی و در مواقع اضطرای و حالت تدافعی بودن این دخمه ها می باشد. ساختمان داخلی این غارها نظم خاصی ندارد. تعدادی با یک دهنه ورودی هستند و تعدادی هم بوسیله راهروها و همچنین ایجاد سوراخی تقریبا یک متر مربع در سقف برای دسترسی به طبقات دوم و سوم ایجاد شده اند. اکثر این کلونی های دستکند دارای اتاق هایی متعدد همراه با نورگیرها و مکان های دیده بانی، سرویس بهداشتی در طبقات بالا پرتگاه نقش چاه فاضلاب را ایفا می کرد ـ و آشپزخانه تشکیل شده است.

غارهای دست کند را می توان از نظر کاربری به چهار دسته تقسیم نمود
الف : زندگی موقت و دفاعی
ب : زندگی دایم
ج : آیین های مذهبی و تدفین
د : معدن

 غارهای دستکند

 

 

نقش برجسته شکل شاه

راه و جاده از گذشته های دور یکی از نیازهای اساسی انسان متمدن و شهر نشین بوده و توسعه راهها از دغدغه های مهم حاکمان به حساب می آمده است. وجود راههای مناسب و مطمئن علاوه بر ایجاد ارتباطات فرهنگی و گسترش بازرگانی و تجارت در هر منطقه، در زمانهای بروز حادثه و یا هجوم دشمنان هم تسهیل کننده اعزام قوای کمکی به مناطق مختلف بوده است. در گذشته های دور راهها عمدتا برای رفع نیاز ساکنان محلی و توسط نیروهای محلی ساخته میشد ولی با شکل گیری کشورها و امپراطوریهای عظیم، نیاز به ساخت راهها و جاده های فرا منطقه ای بیش از پیش احساس شد. در ایران نخستین بار به فرمان داریوش کبیر راه شاهی به صورت سنگفرش از شوش پایتخت ایران تا سارد، مرکز لیدیه و به طول تقریبی ۲۵۰۰ کیلومتر کشیده شده و در پی آن سایر مناطق کشور نیز با راههای مناسبی به مرکز کشور متصل شد. البته به احتمال قوی قطعات مختلف این جاده در گذشته های دورتر و خصوصا توسط حکومت آشوریان ساخته شده و در زمان داریوش به صورت یکپارچه در آمده و بهسازی شده است. در حقیقت اهمیت کار هخامنشیان به اداره این راه است و نه هموار کردن آن.

 نقش برجسته شکل شاه


آبشار امیری

آبشار امیری در موقعیت جغرافیایی N355539 E521747 در استان مازندران واقع است. در ۱۲۰ کیلومتری تهران در مسیر جاده هراز منطقه ای متشکل از چندین روستا به نام منطقه امیری وجود دارد. وجود آب فراوان و شکل خاص کوهها باعث شده چشم اندازهای زیبایی از جمله ابشار ها را بوجود اورد.اولین ومشخص ترین آبشار، آبشار شاهاندشت است که نیازی به توضیح نیست ولی ۲ آبشار زیبای دیگر در این منطقه وجود دارد که در سایه آبشار شاهاندشت مهجور مانده اند.آبشار روستای ترا در انتهای دره سمت چپ در دامنه قله ای مخروطی و بلند قرار گرفته و شامل ۲ آبشار میباشد. در سمت جنوب شرقی منطقه امیری در ارتفاع 1980 متری از سطح دریا آبشار امیری قرار گرفته است که بیش از 100 متر ارتفاع دارد. دسترسی به آبشار نیاز به 1 ساعت پیاده روی از روستای امیری دارد. آبشار از بالای صخره ای بسیار بلند به صورت 2 پله به پایین میریزد.
حدودا 65 کیلومتری محور آمل- تهران و پس از تونل وانا، سمت چپ جاده، تابلوی منطقه ییلاقی وانا (امیری) به چشم می­خورد که در کنار یک پل قرار دارد. از روی پل که عبور کنید، بلافاصله سمت راست می توانید وارد جاده ای شوید که شما را به سوی آبشار شاهاندشت می­برد اما اگر وارد جاده شاهاندشت نشده و جاده امیری را ادامه دهید، وارد منطقه کوهستانی امیری می شوید که متشکل از 7 روستا است: وانا، شمس آباد، نحر،دینان، آخا، ترا، و حاره. یکی از این روستاها که به وسیله یک پل از جاده اصلی منطقه امیری جدا می شود، شمس آباد نامیده می شود. چنانچه وارد جاده این روستا شوید، راهی باریک با شیبی بسیار تند شما را به سوی خانه ­های روستا و نهایتا کوه های جنوبی این روستا میرساند. خانه های این روستا عموما ییلاقی بوده و به دلیل سردسیر بودن منطقه، در زمستانها خالی از سکنه است. شکوفه­ ها اینجا دیرتر باز شده و محصولات دیرتر میرسند.

 آبشار امیری

 

 

دریاچه دوخواهران

با پشت سر گذاشتن دو سوم جادۀ هزار در قلب منطقۀ البرز مرکزی، به محلی موسوم به دو راهی پنجاب می رسید. این دو راهی و جاده ای خاکی که مسیر مواصلاتی نمارستاق نام گرفته، از آبادیهای چندی چون پنجاب، سوا، شیخ محله، کلری، دیوران عبور کرده و سرانجام به آبادی بزرگ نمارستاق در کنار رودخانۀ خروشان آن که سرچشمه از کوههای ناظر و شکر لقاس دارد می رسید. اواخر خرداد ماه بهترین موقع است. و هوا رو به گرمی است. از پلی بر رودخانه عبور کنید، در مسیری پاکوب قرار می گیرید و به سوی غرب ادامۀ مسیر دهید. پس از یک ساعت به دشت وسیع و بی انتهای دریوک می رسید. تمامی دشت سرسبز را طی می کنیم و به سوی جنوب مایل شده، وارد دره کوچکی در پای قلل لهرا می شوید. مسیر با پیچ و خمهای متعدد ارتفاع می گیرد و سرانجام پس از سه ساعت کوهپیمایی آرام و گام به گام بر گردنه لهرا به ارتفاع ۳۷۰۰ متر قرار می گیرید. در پیش رویتان و در سمت جنوب منظرۀ با شگوهی از خط الرأس دیواره های صخره ای دو خواهرون و چپکرو دیده می شود که برف نسبتا زیادی شیارها و دهلیزهای آن را پوشانده است. هوا صاف و آفتابی است و ما اکنون درست در روبروی قلۀ برج مانند مخروط سر قرار دارید. از گردنه سرازیر شده به سوی کف دره بیایید و پس از نیم ساعتی به سرچشمۀ بسیار زیبای رودخانه سه سنگ می رسید و در کنار رودخانه چادر خود را برپا کنید. دره سه سنگ که در شمال خط الرأس قرار دارد، منطقه ای برفچالی در این موقع از سال به حساب می آید. هوای فرحبخشی جریان دارد و دیدار و شناسایی مجموعه قلل دوخواهرون و سه سنگ خالی از لطف نیست. با آماده کردن وسایل، یک شب بسیار سرد را در کنار رودخانه سه سنگ به سر ببرید. و صبح نه چندان زود آماده حرکت برای یافتن دریاچه دوخواهرون شوید. از اینجا حدود یک ساعتی به سوی غرب حرکت کرده، زمانی که درست در مقابل دو قله نزدیک به هم دوخواهرون قرار می گیرید، به سمت جنوب و رو به سوی قله از تپه ماهورهایی که برف قسمت سایه دار آن را پوشش داده عبور کرده بتدریج ارتفاع می گیرید و در بالای یکی از این تپه ها در زیر دیوارۀ شمالی دوخواهرون به دریاچۀ آن با آبی به رنگ به رنگ فیروزه می رسید. دریاچه در ارتفاع ۳۸۸۰ متری و در نقطه ای ساکت و آرام به دور از تابش خورشید قرار دارد. آب آن ماحصل ذوب برفهای سنگین و بهمن هایی است که از خط الرأس به پایین سرازیر می شود. زمانی را به دیدار، استراحت و عکاسی بپردازید . آب دریاچه بسیار سرد است و از عمق چندانی نیز برخوردار نیست. برکۀ کوچکتر دیگری نیز در سمت چپ آن خودنمایی می کند که به اندازۀ این دریاچه نیست. دو ساعت توقف کنید و سپس از مسیر تپه ماهورها خود را به محل اردو در کنار رودخانه سه سنگ برسانید.

 دریاچه دوخواهران

 

عمارت مقبره میر بزرگ

یکی از مهمترین بناهای تاریخی مازندران و ایران است که در عهد سلطنت شاه عباس صفوی در سال ۱۰۲۰ هجری قمری بر روی مدفن میر‌قوام مرعشی بنیانگذار سلسله مرعشیان مازندران در اواخر قرن هشتم هجری قمری ساخته شده و در مرکز بافت قدیم شهر آمل در سبزه‌میدان و مجاورت مصلای بزرگ قرار دارد. این ساختمان از لحاظ ویژگیهای معماری، گنبد، سردرب‌ها، کاشیکاری و کتیبه‌ها کم‌نظیر است. پلان آن چهار ضلعی، مساحت آن ۷۸۱ متر مربع و مصالح عمده آن آجر می‌باشد.
مشهد میر بزرگ عمارت و مقبره ای است که مربوط به دوره صفوی -قرن ۸ ه‍.ق است و در آمل، سبزه میدان، محوطه مصلی آمل واقع شده و این اثر در تاریخ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شماره ثبت ۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آرامگاه میربزرگ آمل، یکی از بناهای تاریخی مهم و بزرگ مازندران به شمار می‌رود. ساختمان اصلی بقعه میربزرگ متعلق به قرن هشتم هجری قمری است که با طرحی چهار ضلعی ساخته شده ولی ساختمان کنونی آن به قرن یازدهم هجری و دوره صفوی مربوط می‌باشد. این بقعه از نظر ویژگی‌های معماری، تزئینات، کاشی‌کاری نماها و خصوصاً سر در ورودی، اهمیت تاریخی دارد.کتیبه قدیمی در زیر طاق آن وجود دارد و کاشی کاری آن منحصر به فرد در داخل بنا و بیرون آن موجود است.داشتن حوز در بالای بقعه یکی از شاهکار های آن زمان بوده است که بعضی وقت ها طلبه ها در قدیم برای خواندن درس به بالای عمارت میرفتند و درس میخواندند. در زیر گنید و شبستانهای و اتاقهای جنبتین و سر در مقبره روی جرزهای آن قطعات خشت کاشی مربوط به دوران صفوی باقیمانده همچنین مقداری کمربند داخلی گنبد نمایان است.این بقعه را اسکندر شیخی پسر افراسیاب چلابی که حکومتن آمل را از طرف تیمور عهده دار بود به دشمنی اجدادی در سنه ۷۹۶ قمری خراب و ویران کرده ولی پس از فوت امیرتیمور و مراجعت بازماندگان سادات به مازندران در سال ۸۱۴ قمری به همت سید قوام الدین پسر سید رضی الدین وکمک اهالی بقعه بزرگ به شکل اول ساخته شد . سپس در عهد سلاطین صفویه خصوصاً شاه عباس اول از لحاظ قرابت و علاقه دینی بقعه مزبور با بهترین کاشیکاری و تزیینات نفیس تکمیل گردید.

 عمارت مقبره میر بزرگ


برج هشتل آمل

برج هشتل مجموعه عظیم پنج برج آرامگاهی است که در ۵ کیلومتری شرق آمل از جاده بابل، در روستای هشتل واقع شده است. این برج ها یکی از خاص ترین مکان های تاریخی هستند که به شکل مثلث کنار هم چیده شده اند. بزرگترین برج آن مربوط به یکی از سرداران میرقوام الدین مرعشی، سر سلسله مرعشیان است. شهرت این سردار به دلیل مقاومتی ست که در زمان حمله تیمور از خود نشان داد. سردار سپاه میر قوام الدین جان خود را برای حفاطت مردمش در مقابل حمله چنگیز از دست داده است. بنای اصلی بقعه چهار ضلعی است که مسجدی متصل به آن است و ایوانی در جلوی مسجد ساخته شده است. بنای اصلی از داخل چهار گوشه است. در هر یک از اضلاع یک طاقنمای بلند است. با چهار گوشواره گود، چهار ضلعی تبدیل به دایرۀ کامل شده و بر روی این دایره گنبدی بلند نوک تیز زده اند. نمای خارجی بنا چهار ضلعی است که میان هر یک از اضلاع طاقنمای بزرگی است. بالای هر یک از بدنه ها سیزده قرنیس سینه کفتری است. گنبد بنا از خارج از نوع گنبدهای زاویه دار مخروطی است سه گنبد دیگر در گورستان به بقعه متصل است. برج هشتل در تاریخ ۷/۵/۱۳۸۲ به شماره ۹۳۵۱ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

برج هشتل آمل 

آبشار آب مراد لاسم

روستای لاسم در دهستان بالا لاریجان قرار داشته و از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران است. از مکان‌های دیدنی و زیبای منطقه بالالاریجان و منطقه لاسم مجموعه آبشار‌های دیدنی معروف به آب مراد است که در دامنه شمالی خط الاراس دوبرار قرار دارد که تعداد آنها به طور تقریبی به ۱۳ آبشار می‌رسد. از این میان فقط اولین و بلندترین آنها که در پایین‌ترین نقطه آن در شکاف دو صخره قرار دارد و منظره بسیار زیبایی را پدید آورده و به آسانی در دسترس می‌باشد.

 آبشار آب مراد لاسم

 

 

پل معلق آمل

پل فلزی یا پل معلق آمل مربوط به دوره پهلوی است و در آمل، داخل شهر، جنب پل دوازده چشمه واقع شده‌است. پل معلق دو پل معلق یک سان کنار هم است که یکی از بناهای با شکوه و ارزشمند توریستی شهر آمل و ایران محسوب می‌شود. یکی از اولین نمونه‌های پل‌های بزرگ و جدید ایران است، این پل به نام پل معلق هم شناخته می‌شود. به این علت آن را پل معلق می‌خوانند که اگر پایه‌های زیرین آن بر اثر سیل تخریب شود کمانهایی بالای آن را نگه می‌دارند. این پل را مهندسان آلمانی ساخته‌اند که سازه این پل به صورت یک معماری ایرانی است.
وضعیت امکانات و تسهیلات تفریحی،گردشگری ،حمل و نقل ،اسکان در کنار و زیر این پل در فضایی باز پارک بزرگ شهر و رودخانه هراز واقع شده که محل اسکان مسافران و تفریح گردشگران شده است و از نظر حمل و نقل هم مکانی برای مسافران و گردشگران تعبیه شده که میتوانند وسایل نقیله خود را در پارکینگ زیر پل پارک نموده و در آرامش کامل باشند.و همچنین هتل شهرداری آمل هم در کنار این پل ها قرار دارد،از دیگر امکانات هم میتوان از فضای سبز کناری و فضای پارک دیگر کناری آن اشاره کرد که همجوار پل دوازده چشمه است.

پل معلق آمل 

 

پارک دهکده طلایی

پارک دهکده طلایی آمل پارک داخل شهری است که در آمل قرار دارد و بزرگترین پارک مازندران است و به عنوان یکی از زیباترین بوستان‌های ایران هم نام برده می‌شود، این پارک در سال ۱۳۷۲ احداث شد. وسعت این پارک از پل میر بزرگ آغاز می‌شود و به پارک نارنجستان منتهی می شود. همچنین هراز (رود) از کنار این پارک می‌گذرد و همچنین در نزدیکی انتهای پارک هم به پل معلق و پل دوازده چشمه می‌رسد. مسافرینی که قصد اقامت با چادر در شهر آنل را دارند این مکان به دلیل امکانات و زیبایی مکانی مناسب برای آنان است.

 پارک دهکده طلایی

 

آتشکده آمل

آتشکده آمل مربوط به دوره ساسانیان است و در آمل، محله پائین بازار، در شهر قدیم (عوام کوی) واقع شده و این اثر در تاریخ ۶ اردیبهشت ۱۳۵۴ با شمارهٔ ثبت ۱۰۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آتشکده آمل با توجه به ویژگی های خاص معماری در شمار بناهای قرن نهم هجری قمری است و در مقایسه با سایر برج های این دوره از وسعت قابل ملاحظه ای برخوردار است.

 

آتشکده آمل 


پل دوازده چشمه

پل دوازده چشمه در مرکز شهر بر روی رودخانه هراز ساخته شده است و هنوز بعد از گذشت سالها از ساخت پل ، رفت و آمد روی آن جریان دارد و محل عبور و مرور وسائل نقلیه ، اتومبیل و عابرین می باشد. این پل در حال حاضر دارای ۱۲ چشمه ( دهنه ) می باشد که در زیر ۳ چشمه آن آب جریان دارد. در زیر پل فضای بازی قرار دارد که در سال های اخیر تبدیل به پارک و فضای سبز شده و در زیر دو دهنه در سمت غرب پل جاده آسفالته برای عبور و مرور اتومبیل ها می باشد. متأسفانه شهرداری جهت زیبایی روی بدنه پل را با رنگ ، سفید نموده که این عمل باعث از بین رفتن طاقنماهای بین چشمه های پل گردید . این پل امروز در محل به ۱۲ پله معروف است.

 پل دوازده چشمه

 

 

موزه تاریخ آمل

موزه تاریخ آمل در خیابان امام رضا آمل و در وسط دو پل معلق آمل و پل دوازده چشمه قرار دارد. موزه تاریخ آمل نام موزه‌ای است که در عمارت ساختمان دارائی واقع شده‌ است. این ساختمان در سال ۱۳۱۵ به عنوان اداره مالیه شهرستان آمل بنا شده و سال ۱۳۸۷ با کاربری فرهنگی در اختیار اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مازندران قرار گرفته و پس از مرمت افتتاح شد. موزه تاریخ آمل در سه طبقه و شامل گالری های آثار باستان شناسی، مردم شناسی و اسناد تاریخی ایران و مازندران است.

 موزه تاریخ آمل

 

پارک جنگلی هلومسر

پارک جنگلی هلومسر آمل در ابتدای ورودی جاده آمل به امامزاده عبدالله واقع شده است. پارک جنگلی هلومسر آمل با ۶۷ هکتار وسعت یکی از بزرگترین پارک های تفریحی و توریستی مازندران است. ایجاد امکانات تفریحی و رفاهی در این پارک در قالب چند مرحله در حال اجرا است. مرحله نخست این پارک ۶۷ هکتاری در قالب ۲۷ هکتار با ایجاد سرویس های بهداشتی، نصب آلاچیق ها، سطل های جمع آوری زباله، کافی شاپ، نمازخانه و وسایل بازی کودکان رونق گرفت. پارک جنگلی هلومسر آمل به عنوان منطقه نمونه گردشگری انتخاب شده است این پارک در ایام تعطیل آخر هفته و تعطیلات چند روزه پذیرای مسافران زیادی از سراسر کشور است.

 پارک جنگلی هلومسر

 


پارک جنگلی میرزا کوچک خان آمل

پارک میرزا کوچک‌ خان جنگلی آمل با وسعت ۴۴۰ هکتار در کیلومتر ۱۸ جاده آمل به تهران واقع شده است. جز منطقه های نمونه گردشگری ایران است. در حال حاضر پارک میرزا کوچک خان مورد استفاده مسافران بین راهی و شهروندان آملی قرار می گیرد و دارای امکانات تفرجگاهی است. این پارک در ایام تعطیل مورد استفاده اهالی شهرهای همجوار مانند آمل و بابل قرار می گیرد. رودخانه هراز که از ضلع شرقی این پارک می گذرد، جلوه خاصی به آن بخشیده است. پارک جنگلی نمونه گردشگری میرزا کوچک خان با جنگل‌های انبوه و همراه با جاده‌ای زیبا یکی از بزرگترین پارک‌های جنگلی در خاورمیانه و دومین پارک جنگلی بزرگ استان مازندران است این پارک دارای امکانات تفرجگاهی آلاچیق، آب آشامیدنی، سرویس دستشویی، اجاق، میز و نیمکت، رستوران و قهوه خانه، سکوی چادر و وسایل بازی کودکان، جایگاه سوارکاری و سه مدخل ورودی است. از جاذبه های آن می توان به این موارد اشاره کرد : جنگل انبوه، جاده جنگلی پارک، آبشار ماهان، هزار پله، چشمه آب سرد، درختان کهنسال، مرتع جنگلی، درختان میوه‌ای و...

 پارک جنگلی میرزا کوچک خان آمل

 

 

دهستان چلاو آمل

دهستان چِلاو جزء بخش مرکزی شهرستان آمل در منطقه میانکوهی مرطوب و جنگلی قرار دارد. این دهستان از نظر روایتﻫـای مردمی دارای هفت آبادی به نامهای: پارَیمِه، پاشاکُلا، نَجّارکُلا، تیار، گَنگَرَج کُلا، چَم بُن و زَرخونی است. روستاهای فیلبَند، سَنگِچال، گَت کُلا، دایو، کُردِنِشین، لِهاش و اَلیمِستان، اگر چه در جوار روستاهای یاد شده قرار دارند اما جزء منطقه بالا چلاو محسوب می گردند. کل محدوده دهستان چلاو از سمت شمال به دهستان دشت سر، از جنوب به دهستان بهرستاق، از شرق به روستای فیلبند و بخش بندپی غربی شهرستان بابل و از غرب به رودخانه هراز و دهستان لیتکوه محدود می گردد. اما موقعیت جغرافیایی هفت محل یاد شدۀ نخست- که منطقه اصلی و مدنظر ماست- با برآورد تخمینی از روی نقشه توپوگرافی( ۵۰۰۰۰/۱شاه زید) حدوداً بین عرض شمالی ۹/۳۶ الی ۱۴/۳۶ و طول شمالی ۲۲/۵۲ الی ۲۹/۵۲ بوده و نزدیک به ۹۵ کیلومتر مربع وسعت دارد. از نظر حوزه آبریز، کل مساحت چلاو ۱۳۳۰۳ هکتار است که از این میزان ۸۵ هکتار محدودۀ روستایی، ۸۲۶۴ هکتار جنگل، ۳۸۹۸ هکتار مرتع و ۱۰۵۶ هکتار اراضی زراعی ﻣﻰباشند. جمعیت ثابت (هفت آبادی) چلاو در سال ۱۳۷۵ برابر ۴۷۷ نفر در ۱۱۰ خانوار و هفت آبادی سرشماری شد که این تعداد در فصل تابستان به واسطۀ کوچ از شهر و روستاها به ییلاق افزایش چشمگیری ﻣﻰیابد. چلاو در تقسیمات جدیدکشوری با مرکزیت روستای«رزکه» مساحتی بالغ بر۷/۷۲۱ کیلومتر مربع دارد که در سال ۱۳۷۵جمعیتش ۳۷۶۵ نفر سرشماری شده است. سازمان برنامه و بودجه مازندران نحوه اداره روستاهای چلاو در گذشته براساس شیوه سنتی کدخدا منشی بود که پس از برافتادن آن، به صورت هیئت امنایی اداره می شد. اما امروزه پس از اجرای قانون شوراهای اسلامی شهر و روستا، کارهای روستا برای مدت معلوم- با حضور اهالی محل در انتخابات شوراها- در اختیار افراد منتخب و مورد وثوق قرار می گیرد. از نظر تقسیمات جغرافیایی دهستان چلاو در زمانهای مختلف دارای آبادیهای گوناگونی بود. در کتاب «مازندران و استراباد» نوشتۀ رابینو، چلاو یکی از هشت بلوک آمل و شامل ۱۹ آبادی کوچک و بزرگ بوده است. از این تعداد تنها نام روستاهای: «پارادیمه، تیاف، پاشاکلا، چمه بن و گنگرج محله» با موقعیت پنج آبادی از هفت آبادی کنونی چلاو قابل تطبیق است و روستاهای «میلِه و شَهنِه کُلا» به خاطر کوچ قشلاقی چلاویان مدنظر رابینو قرار گرفته است. در کتاب «فرهنگ جغرافیایی آبادیهای ایران» و به نقل از آن در «لغت نامۀ دهخدا» برای چلاو ۱۹ آبادی ذکر شده که «گنگرج کلا، تیار و پاشاکلا» قراء مهم آن هستند. به دلیل حکومت چلاویان در نواحی سوادکوه و فیروزکوه و مناطقی از سمنان و گستردگی بیشتر و احتمالی محدوده جغرافیایی آن در گذشته، میرظهیرالدین مرعشی در کتاب «طبرستان و رویان و مازندران» چلاو را به صورت «شلاب» در محدودۀ سوادکوه و ملاشیخ علی گیلانی در کتاب «تاریخ مازندران» آن را قریب سمنان ﻣﻰدانستند. اعتماد السلطنه وزیر دوره ناصری در «مرآت البلدان» چلاو را جزء بلوک طبرستان و مازندران ﻣﻰداند که تیول منشی الممالک است و دارای قلعهﺍﻯ بسیار قدیمی است

 دهستان چلاو آمل

 

 

آبشار شاهاندشت

آبشار شاهاندشت آمل-لاریجان در موقعیت جغرافیایی E521527 N355431 در استان مازندران واقع است. آبشار شاهاندشت با طول تقریبی ۱۷۰ متر در کنار قلعه باشکوه ملک بهمن در دهکده ای به نام شاهاندشت در منطقه امیری لاریجان در جاده هراز قرار دارد قلعه ملک بهمن در سال ۱۰۰۵ هجری ساخته شده است و بقایای آن به وضوح از زیر آبشار نمایان است. این آبشار یکی از بلندترین آبشارهای استان مازندران است که به عنوان یک اثر ملی در فهرست آثار طبیعی ملی به ثبت رسیده است. این آبشار پرآب، دائمی و عظیم، درجانب جنوبی جاده و رودخانه هراز باشکوهی وصف‌ناپذیر خودنمائی می‌کند که از کنار قلعه ملک بهمن بر روی یک‌کوه هرمی شکل مشرف به روستای شاهان‌ دشت به پایین میریزد.در ارتفاعات مشرف به روستای شاهاندشت آبشار اصلی شاهان‌ دشت با ارتفاع ۴۳ متر که دارای مجموعا هشت آبشار متعدد است در مجموعه ارتفاعی ۱۷۰ متری دارد. در بالای آبشار شاهاندشت قلعه ملک بهمن که به قلعه ملکه قلاع یا ملک بهمن مشهور است و نام تاریخی آن قلعه فرشته بوده است، واقع شده و از عظیمترین قلاع کوهستانی البرز ایران است که از سنگ و نوعی ساروج که مخلوطی از شیر و تخم مرغ و نوعی خاک است ساخته شده و استحکام زیادی دارد که قدمت آن به سه هزار سال پیش می رسد. مسیر رسیدن به قلعه و آبشار گذر از پل روستای وانا، جاده روستای شاهاندشت، پارکینگ شاهاندشت، گذر از روستای شاهاندشت و حدود ۱۵ دقیقه پیاده‌روی است. برای رفتن به کنار این آبشار می بایست ابتدا شیب تند روستای شاهاندشت را طی کرد که مسیری چهار کیلومتری است و از کنار رودخانه و کوه می گذرد. در ابتدای روستا برای پارک اتومبیل مکان مناسبی در نظر گرفته شده است و ادامه مسیر را از میان کوچه باغ ها و خانه های اهالی روستا بایستی پیاده پیمود. این مسیر از کنار یک قبرستان و مسجد قدیمی گذشته و تابلوهای کوچکی شما را به سمت آبشار راهنمایی می کنند. از دو مسیر می توان جهت ادامه راه استفاده کرد یکی مسیر شمالی از بالای روستا که شما را مستقیما به بالای آبشار منظره روبروی آن میرساند. این مسیر کمی ناهموار بوده و وجود تخته سنگ های بزرگ و شیب تند جایی برای اطراق باقی نگذاشته است و بیشتر جهت بازدید به کار می رود. مسیر جنوبی روستا مسیر بهتری است که در انتها به پایین آبشار برمی خورد و مکان اطراق و حتی چادر زدن نیز وجود دارد. البته طول ایبن مسیر بیشتر است. در هر دو حالت زیبایی و شکوه آبشار به خوبی نمایان است. شدت ریزش شلاق گونه آب از این آبشار پنجاه متری به حدی است که قطرات آب تمامی فضای پایین آبشار را فراگرفته و وجود ابری متراکم از آب! مانع از حرکت انسان از کنار آبشار می شود. البته همین امر باعث ایجاد شور و هیجان در گردشگران است. آبشار شاهاندشت به صورت دوپله ای بوده و گیاهان آبزی و خزه ها در میان دیواره های آن دیده می شوند.

 آبشار شاهاندشت

 

قلعه ملک بهمن

قلعه شاهاندشت به “ملکه قلاع”، “ملکه خلاء” و “ملک بهمن” مشهور است این قلعه از قلعه‌های عظیم البرز و ایران است که در ۹۶ کیلومتری جاده هراز، روستای وانا، بخش لاریجان شهرستان آمل و مشرف به قریه شاهاندشت و در ۶۵ کیلومتری جنوب آمل قرار دارد. قدمت آن را بیش از ۳۰۰۰ سال تخمین می‌زنند که با آزمایش های کربن ۱۴ دقیقتر می‌توان بیان کرد از دلایل دیگر عمر دراز این قلعه آتشکده‌ای در بیرون قلعه است که تقریباً در ۲۰۰۰ متری آن قرار دارد که از نظر سبک معماری همانند معماری دژ ملک بهمن می‌باشد. بنای قلعه بر روی صخره‌ای حدود ۲۲۰ متر بالاتر از سطح اراضی شاهاندشت از لاشه سنگ‌های بزرگ و کوچک و ملات گچ و ساروج ساخته شده که به صورت طبقه طبقه و شامل اتاق‌ها و قسمت‌های مختلف ساختمانی است. این اثر در تاریخ ۱۹ مرداد ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۲۷۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این قلعه متعلق به حکام پادوسبانیان است که به رویان، نور، کجور و رستمدار حکومت داشت‌اند. این قلعه به دستور شاه عباس صفوی در ۱۰۰۵ فتح شد. از نکات جالب دیگر رو و بالای قلعه برج هائی وجود دارد که احتمالاً برای دیدبانی بوده است، پله‌هایی ما را به روی این برج ها می‌برد. اگر از پهلو به این پله ها نگاه کنیم روی آنها را حجم زیادی خاک پوشانده است و نکته مهمی که به نظر می رسد، این است که ارتفاع هر کدام این پله ها بیش از ۵۰ سانتیمتر می‌باشد و این را می‌رساند که مردانی بلند قامت به اینجا رفت وآمد داشته‌اند، مردانی که برای زمان های بسیار دور، شاید قبل از ورود آریایی ها به ایران، بوده اند.

 قلعه ملک بهمن